เจาะเก็บตัวอย่าง FNA
เจาะเก็บตัวอย่างด้วยเข็มเล็ก (FNA) ภายใต้อัลตราซาวนด์สำหรับก้อนไทรอยด์หรือก้อนที่คอเมื่อมีข้อบ่งชี้
ตรวจทานทางการแพทย์โดยแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
- ผู้เขียน:
- นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
- แพทย์ผู้ตรวจทานเนื้อหา:
- นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
- วันที่ตรวจทาน:
- อัปเดตล่าสุด:
- เวลาอ่านโดยประมาณ: 6 นาที
ภาพรวม
การเจาะเก็บตัวอย่าง FNA คืออะไร
Fine needle aspiration (FNA) เป็นการใช้เข็มบางเจาะเก็บเซลล์หรือของเหลวจากก้อน เช่น ก้อนไทรอยด์ ต่อมน้ำเหลือง หรือก้อนที่คอ เพื่อส่งตรวจทางพยาธิวิทยา
เมื่อทำภายใต้อัลตราซาวนด์ แพทย์จะมองเห็นตำแหน่งก้อนขณะเจาะ ช่วยให้เก็บตัวอย่างจากจุดที่เหมาะสมได้แม่นยำขึ้น
FNA ไม่ใช่การผ่าตัดใหญ่ มักทำในคลินิกหรือห้องหัตถการ ใช้เวลาไม่นาน ไม่ได้สั่งทุกก้อน แพทย์จะพิจารณาจากขนาด ลักษณะทางอัลตราซาวนด์ อาการ และแนวทางทางการแพทย์
อาการ
อาการที่อาจพบ
หลายก้อนไม่มีอาการ และพบจากการตรวจหรืออัลตราซาวนด์ บางรายมีอาการดังนี้
สัมผัสได้ก้อนที่คอหน้า (ไทรอยด์) หรือใต้ขากรรไกร
ก้อนโตขึ้นช้า ๆ หรือคงที่
เจ็บหรือกดเจ็บที่ก้อน (ในบางราย)
เสียงแหบ กลืนลำบาก หรือหายใจลำบาก (เมื่อก้อนใหญ่)
บวมต่อมน้ำเหลืองที่คอ
ไม่มีอาการ แต่พบก้อนจากอัลตราซาวนด์หรือการตรวจ
สาเหตุที่เป็นไปได้
ก้อนที่อาจต้อง FNA
FNA ช่วยแยกประเภทก้อนเบื้องต้น ไม่ได้วินิจฉัยทุกก้อน
ก้อนไทรอยด์ (thyroid nodule)
ถุงน้ำหรือก้อนเนื้อในไทรอยด์ ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่ FNA อาจแนะนำเมื่อมีข้อบ่งชี้
ต่อมน้ำเหลืองโต
อาจเกิดจากการติดเชื้อ ภูมิต้านทาน หรือสาเหตุอื่น ลักษณะทางอัลตราซาวนด์ช่วยตัดสินใจ
ถุงน้ำหรือก้อนใต้ผิวหนัง
ก้อนในชั้นเนื้อเยื่อลำคอ บางชนิด FNA ช่วยยืนยันว่าเป็นถุงน้ำหรือชนิดอื่น
การอักเสบของไทรอยด์
ไทรอยด์อักเสบบางชนิดอาจมีก้อนหรือความไม่สม่ำเสมอ แพทย์จะประเมินว่าจำเป็นต้อง FNA หรือไม่
ก้อนที่ต้องยืนยันเซลล์
เมื่ออัลตราซาวนด์หรือการตรวจมีลักษณะที่ต้องการยืนยันทางพยาธิ ตามแนวทาง
ก้อนที่ติดตาม
บางก้อนไม่ต้อง FNA แต่ติดตามด้วยอัลตราซาวนด์ แพทย์จะอธิบายแผนการดูแล
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์
ควรมารับการประเมินเมื่อใด
ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูกหากมีสิ่งใดต่อไปนี้
พบก้อนใหม่ที่คอหรือไทรอยด์
ก้อนโตขึ้นอย่างรวดเร็ว
ผลอัลตราซาวนด์แนะนำให้พิจารณา FNA
เสียงแหบ กลืนลำบาก หรือหายใจลำบากที่เพิ่มขึ้น
ต้องการทราบขั้นตอนและความหมายของ FNA ก่อนตัดสินใจ
เคยทำ FNA และต้องการติดตามผลหรือทำซ้ำ
การวินิจฉัย
ขั้นตอนการทำ FNA
ก่อน FNA แพทย์จะซักประวัติ ตรวจคอ และทบทวนผลอัลตราซาวนด์หรือการตรวจอื่น
ระหว่างทำ ผู้ป่วยนอนหงาย แพทย์ใช้อัลตราซนำเข็มบางเจาะเข้าก้อนและดูดเซลล์หรือของเหลว อาจทำหลายครั้งในก้อนเดียวเพื่อให้ได้ตัวอย่างเพียงพอ มักใช้ยาชาเฉพาะที่
ตัวอย่างส่งตรวจทางพยาธิวิทยา ผลออกภายในไม่กี่วันถึงหนึ่ง–สองสัปดาห์ ขึ้นอยู่กับห้องแล็บ แพทย์จะนัดกลับเพื่ออธิบายผลและแผนการดูแลต่อ ไม่ใช่ทุกผลที่หมายถึงมะเร็ง
การรักษา
แนวทางหลังได้ผล FNA
การดูแลขึ้นอยู่กับผลพยาธิและลักษณะก้อน ไม่ใช่ทุกก้อนต้องผ่าตัด
การติดตาม
ก้อนที่ผล FNA ไม่น่ากังวล อาจติดตามด้วยอัลตราซาวนด์หรือการตรวจซ้ำตามระยะ
FNA ซ้ำหรือตรวจเพิ่ม
บางครั้งตัวอย่างไม่เพียงพอ (non-diagnostic) อาจต้องทำซ้ำหรือตรวจเพิ่มตามแนวทาง
การรักษาภาวะไทรอยด์
หากมีภาวะไทรอยด์ทำงานผิดปกติ แพทย์อาจแนะนำยาหรือการดูแลตามสาเหตุ
การผ่าตัด
อาจพิจารณาเมื่อผล FNA หรืออาการบ่งชี้ ไม่ใช่ทางเลือกแรกของทุกก้อน
การประสานการดูแล
บางรายอาจต้องปรึกษาแพทย์ไร้น้ำเหลืองหรือศัลยแพทย์ศีรษะและคอ ตามผลตรวจ
ทำไมต้องราชวิถีคลินิก
ทำไมควรทำ FNA ที่คลินิกหู คอ จมูก
การเจาะเก็บตัวอย่างก้อนที่คอและไทรอยด์เป็นส่วนหนึ่งของงานโสต ศอ นาสิกวิทยา
แพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก ประเมินก้อนศีรษะและคออย่างเป็นระบบ
FNA ภายใต้อัลตราซาวนด์เมื่อมีข้อบ่งชี้
อธิบายขั้นตอน ความเสี่ยง และความหมายของผลด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย
ดูแลตามหลักฐานทางการแพทย์ ไม่สั่ง FNA ทุกก้อน
วางแผนการติดตามหรือการส่งต่อตามผลพยาธิ
คำถามที่พบบ่อย
ข้อมูลที่ผู้ป่วยมักถาม
FNA เจ็บหรือไม่
มักใช้ยาชาเฉพาะที่ อาจรู้สึกกดหรือเจ็บเล็กน้อยขณะเจาะ ความไม่สบายมักหายเร็ว แพทย์จะอธิบายขั้นตอน
ต้องอดอาหารก่อน FNA หรือไม่
โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องอดอาหารสำหรับ FNA ไทรอยด์หรือก้อนที่คอ แพทย์จะแจ้งหากต้องเตรียมตัวเป็นพิเศษ
ใช้เวลานานแค่ไหน
ขั้นตอนมักใช้เวลาประมาณ 15–30 นาที รวมเตรียมตัวและอัลตราซาวนด์
ผล FNA ออกเมื่อไหร่
ผลพยาธิมักออกภายในไม่กี่วันถึงหนึ่ง–สองสัปดาห์ แพทย์จะนัดกลับเพื่ออธิบายผล
FNA วินิจฉัยมะเร็งได้แน่นอนหรือไม่
FNA ช่วยแยกประเภทเซลล์ได้ในหลายกรณี แต่บางครั้งผลไม่ชัดเจนหรือต้องทำซ้ำ แพทย์จะอธิบายความหมายของผล
ต้องทำ FNA ทุกก้อนไทรอยด์หรือไม่
ไม่จำเป็น แพทย์พิจารณาจากขนาด ลักษณะทางอัลตราซาวนด์ อาการ และแนวทางทางการแพทย์
มีภาวะแทรกซ้อนหรือไม่
ภาวะแทรกซ้อนไม่บ่อย อาจมีรอยช้ำเล็กน้อยหรือเจ็บชั่วคราว แพทย์จะแจ้งสิ่งที่ควรสังเกตหลังทำ
ต้องนัดหมายล่วงหน้าหรือไม่
แนะนำให้นัดหมายล่วงหน้า โดยเฉพาะ FNA ที่ต้องเตรียมอัลตราซาวนด์และห้องหัตถการ
ราชวิถีคลินิก หู คอ จมูก เชียงใหม่ อยู่ที่ไหน
ชั้น 1 โรงแรม MD Boutique, 18 ถนนราชวิถี, เชียงใหม่
มีบริการให้คำปรึกษาภาษาอังกฤษหรือไม่
คลินิกให้บริการผู้ป่วยต่างชาติและสามารถให้คำปรึกษาเป็นภาษาอังกฤษได้
แหล่งอ้างอิง
เอกสารและแนวทางที่เกี่ยวข้อง
ข้อมูลด้านล่างอ้างอิงแนวทางและแหล่งความรู้ที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล เพื่อประกอบการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะรายบุคคล
แนวทางก้อนไทรอยด์และการตรวจชิ้นเนื้อด้วยเข็มเล็ก
American Thyroid Association (ATA)
ดูแหล่งอ้างอิง (American Thyroid Association (ATA))แนวทางและแหล่งความรู้สำหรับผู้ป่วยด้านโสต ศอ นาสิก
American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS)
ดูแหล่งอ้างอิง (American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS))ข้อมูลสุขภาพหู คอ จมูกสำหรับประชาชน
ENThealth (AAO-HNS Foundation)
ดูแหล่งอ้างอิง (ENThealth (AAO-HNS Foundation))
ข้อมูลเพื่อการศึกษา
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือทดแทนการรักษาโดยแพทย์ผู้มีคุณวุฒิ หากมีอาการที่น่ากังวล โปรดปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง
อ่านเพิ่มเติม
หัวข้อที่เกี่ยวข้องภายในคลินิก เพื่อช่วยทำความเข้าใจโรค บริการ และหัตถการ
สนใจเจาะเก็บตัวอย่าง FNA
ติดต่อคลินิกเพื่อนัดหมายหรือสอบถามข้อมูลเบื้องต้น แพทย์จะประเมินก้อนและแนะนำว่า FNA เหมาะสมหรือไม่