คลำเจอก้อนที่คอแบบไหนควรรีบมาตรวจ?

ในทางปฏิบัติ หมายถึงก้อนหรือปุ่มที่คลำได้บริเวณลำคอ อาจอยู่ด้านหน้า ด้านข้าง หรือใต้คาง ผู้ป่วยบางรายรู้สึกแค่แน่นหรือโป่ง โดยยังคลำไม่ชัด

ก้อนที่คอเป็นอาการ ไม่ใช่ชื่อโรคเดียว จึงมีได้หลายสาเหตุและระดับความเร่งด่วนต่างกัน

พบบ่อยคือต่อมน้ำเหลืองที่โตชั่วคราวหลังเป็นหวัดหรือติดเชื้อในคอ หลายรายยุบลงเมื่ออาการอักเสบดีขึ้น

ก้อนที่คอหน้าอาจเป็นก้อนไทรอยด์ ก้อนด้านข้างอาจสัมพันธ์กับต่อมน้ำเหลือง ต่อมน้ำลาย หรือโครงสร้างอื่น

แพทย์จะดูตำแหน่ง ลักษณะ การเคลื่อนที่ อาการร่วม และระยะเวลา ไม่สรุปจากตำแหน่งเพียงอย่างเดียว

ไม่ใช่ ก้อนที่สัมพันธ์กับการติดเชื้อระยะสั้นมักเป็นต่อมน้ำเหลืองที่ตอบสนองต่อการอักเสบ

แม้ก้อนส่วนใหญ่จะไม่ใช่โรคร้าย แต่ไม่สามารถยืนยันได้จากการคลำเอง การตรวจช่วยแยกว่าควรเฝ้าดู อัลตราซาวด์ หรือเจาะตรวจเมื่อมีข้อบ่งชี้

ขั้นตอนแรกคือซักประวัติว่าระยะเวลาก้อน อาการร่วม และการติดเชื้อล่าสุด จากนั้นตรวจคอ ต่อมไทรอยด์ และช่องปาก

เมื่อมีข้อบ่งชี้ แพทย์อาจใช้อัลตราซาวด์ลำคอและไทรอยด์ด้วยหัวตรวจชนิดเชิงเส้น เพื่อดูลักษณะก้อน ไม่ใช้รังสี

การเจาะตรวจ FNA จะพิจารณาเฉพาะเมื่อลักษณะทางคลินิกหรืออัลตราซาวด์เข้าเกณฑ์ ไม่ใช่ขั้นตอนที่ต้องทำกับทุกก้อน

จดตำแหน่ง ขนาดโดยประมาณ และวันที่สังเกตพบ รวมถึงอาการร่วม เช่น เสียงแหบหรือกลืนลำบาก

ไม่ควรบีบ นวดแรง หรือเจาะก้อนเอง และไม่ซื้อยาปฏิชีวนะกินเองหากยังไม่ได้รับการประเมิน