อัลตราซาวนด์ไทรอยด์และลำคอ
การตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงประเมินก้อนไทรอยด์และเนื้อเยื่อลำคอ ไม่ใช้รังสี
ตรวจทานทางการแพทย์โดยแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
- ผู้เขียน:
- นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
- แพทย์ผู้ตรวจทานเนื้อหา:
- นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
- วันที่ตรวจทาน:
- อัปเดตล่าสุด:
- เวลาอ่านโดยประมาณ: 5 นาที
ภาพรวม
อัลตราซาวนด์ไทรอยด์และลำคอคืออะไร
อัลตราซาวนด์ใช้คลื่นเสียงความถี่สูงสร้างภาพโครงสร้างภายใน ไม่ใช้รังสี ionizing จึงเหมาะกับการประเมินต่อมไทรอยด์และเนื้อเยื่อบริเวณลำคอ การตรวจช่วยดูขนาด ลักษณะ และความผิดปกติของก้อนไทรอยด์ ต่อมน้ำเหลือง หรือก้อนใต้ผิวหนัง ผลใช้ประกอบการซักประวัติ การตรวจร่างกาย และการตัดสินใจว่าจำเป็นต้องติดตาม เจาะตรวจด้วยเข็มขนาดเล็ก (FNA) หรือตรวจอื่นหรือไม่ หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติมเรื่องก้อนไทรอยด์ สามารถอ่านที่หน้าโรคก้อนไทรอยด์ ไม่ใช่ทุกก้อนที่พบจำเป็นต้องทำอัลตราซาวนด์ แพทย์จะพิจารณาจากอาการ การตรวจ และความเหมาะสมของแต่ละราย
ข้อบ่งชี้
เมื่อใดอาจต้องอัลตราซาวนด์
การตรวจมักพิจารณาเมื่อพบหรือสงสัยก้อนที่คอหรือไทรอยด์
ก้อนไทรอยด์
สัมผัสได้หรือพบก้อนในไทรอยด์ ต้องการประเมินขนาด ลักษณะ และแผนการติดตาม
ก้อนที่คอหน้า
ก้อนที่ต่อมไทรอยด์หรือบริเวณคอหน้า ต้องการประเมินลักษณะก้อน
ก้อนใต้ขากรรไกร
ก้อนที่ต่อมน้ำเหลืองหรือเนื้อเยื่อลำคอ อัลตราซาวนด์ช่วยดูขนาดและลักษณะ
ติดตามก้อนไทรอยด์
ก้อนไทรอยด์ที่เคยพบ ต้องการติดตามขนาดหรือลักษณะตามระยะ
เตรียมเจาะตรวจ FNA
เมื่อแพทย์พิจารณา Fine Needle Aspiration (FNA) อัลตราซาวนด์ช่วยระบุตำแหน่งและลักษณะก้อนก่อนเจาะ
อาการจากก้อนใหญ่
เสียงแหบ กลืนลำบาก หรือหายใจลำบากที่อาจเกี่ยวข้องกับก้อนที่คอ
การเตรียมตัว
ก่อนมารับการตรวจ
อัลตราซาวนด์เป็นการตรวจที่ไม่รุกราน การเตรียมตัวโดยทั่วไปไม่ซับซ้อน
แนะนำให้นัดหมายล่วงหน้า โดยเฉพาะการตรวจไทรอยด์และลำคอ
โดยทั่วไปไม่ต้องอดอาหาร สามารถรับประทานอาหารและยาตามปกติ เว้นแต่แพทย์แจ้งอย่างอื่น
ควรนำผลตรวจเดิม ภาพถ่าย รายงานอัลตราซาวนด์ หรือ FNA มาด้วยหากมี
สวมเสื้อที่เปิดคอได้สะดวก
แจ้งแพทย์หากตั้งครรภ์ มีโรคประจำตัว หรือเคยแพ้ยาชา
หญิงตั้งครรภ์สามารถทำอัลตราซาวนด์ได้เมื่อมีข้อบ่งชี้ แพทย์จะประเมินความจำเป็น
ขั้นตอนการตรวจ
การตรวจทำอย่างไร
การตรวจทำในคลินิก ใช้เวลาประมาณ 15–30 นาที
การประเมินก่อนตรวจ
แพทย์ซักประวัติ ตรวจคอ และอธิบายว่าจะตรวจบริเวณใด
จัดท่า
ผู้ป่วยนอนหงาย คอยกบคอเล็กน้อย เพื่อให้เข้าถึงคอและไทรอยด์ได้ดี
ทาเจลและวาง probe
ทาเจลบนผิวหนังที่คอ probe ส่งคลื่นเสียงสร้างภาพบนหน้าจอ
ประเมินโครงสร้าง
แพทย์ดูขนาด ลักษณะ ขอบ และการไหลของเลือดของก้อนหรือต่อม อาจบันทึกภาพ
สรุปเบื้องต้น
แพทย์อธิบายสิ่งที่เห็นในวันนัด และแนวทางต่อไป เช่น ติดตาม อัลตราซาวนด์ซ้ำ หรือพิจารณา FNA
การตีความผล
ผลตรวจหมายความว่าอย่างไร
อัลตราซาวนด์ช่วยอธิบายลักษณะก้อน แต่ไม่ใช่การวินิจฉัยขั้นสุดท้ายทุกกรณี แพทย์จะตีความร่วมกับประวัติและการตรวจ
อัลตราซาวนด์ช่วยดูขนาด รูปร่าง ขอบ เนื้อภายใน และการไหลของเลือดของก้อนไทรอยด์หรือต่อมน้ำเหลือง
ก้อนไทรอยด์ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่ไม่สามารถยืนยันได้ทั้งหมดจากอัลตราซาวนด์เพียงอย่างเดียว
ก้อนบางชนิดแนะนำให้ติดตามด้วยอัลตราซาวนด์ซ้ำตามระยะ ตามลักษณะก้อนและแนวทางทางการแพทย์
เมื่อลักษณะก้อนเป็นไปตามข้อบ่งชี้ แพทย์อาจแนะนำ Fine Needle Aspiration (FNA) เพื่อตรวจเซลล์ ซึ่งมักทำภายใต้อัลตราซาวนด์นำทาง
ผลอาจต้องประสานกับเลือดไทรอยด์ การตรวจอื่น หรือการส่งต่อ ตามอาการและผลตรวจ
แพทย์มักอธิบายสิ่งที่พบได้ในวันนัด หากต้องส่งต่อหรือตรวจเพิ่ม แผนการดูแลอาจสรุปในการนัดติดตาม
คำถามที่พบบ่อย
ความปลอดภัยและคำถามที่พบบ่อย
อัลตราซาวนด์ปลอดภัยหรือไม่
โดยทั่วไปปลอดภัย ไม่ใช้รังสี ionizing เหมาะกับการตรวจไทรอยด์และลำคอ รวมถึงหญิงตั้งครรภ์เมื่อมีข้อบ่งชี้ อาจรู้สึกกดเบา ๆ จาก probe และเจลบนคอ
มีข้อจำกัดของการตรวจหรือไม่
อัลตราซาวนด์ช่วยดูก้อนที่คอและไทรอยด์ได้ดี แต่ไม่ใช่การวินิจฉัยขั้นสุดท้ายทุกก้อน บางก้อนต้อง FNA ตรวจเลือด หรือภาพถ่ายอื่นตามข้อบ่งชี้
อัลตราซาวนด์เจ็บหรือไม่
โดยทั่วไปไม่เจ็บ อาจรู้สึกกดเบา ๆ จาก probe และเจลบนคอ ไม่ต้องใช้ยาชา
ต้องอดอาหารหรือไม่
ไม่จำเป็น สามารถรับประทานอาหารและยาตามปกติ เว้นแต่แพทย์แจ้งอย่างอื่น
ก้อนไทรอยด์เป็นมะเร็งหรือไม่
อัลตราซาวนด์ช่วยดูลักษณะก้อน ส่วนใหญ่ของก้อนไทรอยด์ไม่ใช่มะเร็ง แต่ไม่สามารถยืนยันได้ทั้งหมดจากอัลตราซาวนด์เพียงอย่างเดียว แพทย์จะอธิบายความหมายของผล
ต้องทำ FNA ทุกก้อนหรือไม่
ไม่ใช่ทุกก้อน แพทย์จะพิจารณาจากขนาด ลักษณะทางอัลตราซาวนด์ อาการ และแนวทางทางการแพทย์ หากต้องการข้อมูลเรื่อง FNA สามารถอ่านที่หน้าหัตถการ Fine Needle Aspiration
ใช้เวลานานแค่ไหน
มักใช้เวลาประมาณ 15–30 นาที ขึ้นอยู่กับจำนวนก้อนและความซับซ้อน
ต้องตรวจอัลตราซาวนด์ซ้ำหรือไม่
ขึ้นอยู่กับลักษณะก้อน บางก้อนต้องติดตามตามระยะ บางก้อนไม่จำเป็นต้องซ้ำ แพทย์จะแนะนำตามผลตรวจ
แหล่งอ้างอิง
เอกสารและแนวทางที่เกี่ยวข้อง
ข้อมูลด้านล่างอ้างอิงแนวทางและแหล่งความรู้ที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล เพื่อประกอบการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะรายบุคคล
ข้อมูลหัตถการและการเตรียมตัวสำหรับผู้ป่วย
AAO-HNS / ENThealth
ดูแหล่งอ้างอิง (AAO-HNS / ENThealth)แนวทางและแหล่งความรู้สำหรับผู้ป่วยด้านโสต ศอ นาสิก
American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS)
ดูแหล่งอ้างอิง (American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS))ข้อมูลสุขภาพหู คอ จมูกสำหรับประชาชน
ENThealth (AAO-HNS Foundation)
ดูแหล่งอ้างอิง (ENThealth (AAO-HNS Foundation))
ข้อมูลเพื่อการศึกษา
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือทดแทนการรักษาโดยแพทย์ผู้มีคุณวุฒิ หากมีอาการที่น่ากังวล โปรดปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง
อ่านเพิ่มเติม
หัวข้อที่เกี่ยวข้องภายในคลินิก เพื่อช่วยทำความเข้าใจโรค บริการ และหัตถการ
ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
หากพบก้อนที่คอหรือต้องการประเมินไทรอยด์ สามารถนัดหมายเพื่อรับคำแนะนำ