นอนกรน? ประเมิน Sleep Apnea กับแพทย์ ENT เชียงใหม่
เริ่มจากหาสาเหตุและความเสี่ยง เลือกการส่องกล้องและตรวจการนอนตามข้อบ่งชี้ แล้ววางแผนรักษาให้เหมาะกับคุณ
ตรวจประเมินนอนกรนและภาวะหยุดหายใจขณะหลับ โดย นายแพทย์พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์
วันอังคารและพฤหัสบดี 17:00–19:00 น. • วันเสาร์และอาทิตย์ 09:00–11:30 น.
เข้ามาตรวจประเมินได้ตามเวลานี้ นำผลตรวจการนอนเดิมและรายชื่อยามาด้วยหากมี การตรวจเพิ่มเติมและหัตถการขึ้นกับข้อบ่งชี้
ภาพรวม
นอนกรนกับภาวะหยุดหายใจขณะหลับต่างกันอย่างไร
นอนกรนเป็นเสียงจากการสั่นของเนื้อเยื่อขณะหลับ ส่วนภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้น (OSA) คือการอุดกั้นทางเดินหายใจซ้ำ ๆ ระหว่างหลับ เสียงกรนเพียงอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่ามี OSA หรือรุนแรงเพียงใด แพทย์จะประเมินอาการและเลือกการตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม
อาการ
อาการที่พบได้
อาการแตกต่างกันในแต่ละคน บางคนมีเพียงการนอนกรน ในขณะที่บางคนมีอาการจาก OSA ร่วมด้วย
กรนเป็นประจำ หรือคนใกล้ตัวสังเกตว่าหยุดหายใจ
สะดุ้งตื่นเหมือนขาดอากาศ หรือนอนหลับไม่สดชื่น
ง่วงมากตอนกลางวันหรือสมาธิลดลง
คัดจมูก หายใจทางปาก หรือปวดศีรษะตอนเช้าร่วมด้วย
สาเหตุที่เป็นไปได้
ปัจจัยที่ทำให้ทางเดินหายใจแคบลง
การนอนกรนและ OSA มักเกิดจากหลายปัจจัยที่ทำให้ทางเดินหายใจส่วนบนแคบลงหรืออุดตันระหว่างหลับ
ทางเดินหายใจแคบลง
เนื้อเยื่อที่คอ เพดานอ่อน หรือลิ้นไก่หย่อนคล้อยลงระหว่างหลับ ทำให้อากาศไหลผ่านได้ยากและเกิดเสียงกรน
น้ำหนักเกิน
ไขมันบริเวณคอและทางเดินหายใจส่วนบนอาจทำให้ช่องทางแคบลงและเพิ่มความเสี่ยง OSA
ทอนซิลหรืออะดีนอยด์โต
โดยเฉพาะในเด็กและผู้ใหญ่บางราย เนื้อเยื่อโตอาจอุดตันทางเดินหายใจส่วนหลัง
ผนังกั้นจมูกคด
โครงสร้างผนังกั้นจมูกเบนอาจทำให้หายใจทางจมูกลำบากและมีส่วนในการอุดตันทางเดินหายใจ
ภูมิแพ้จมูก
คัดจมูกเรื้อรังหรือโพรงจมูกอักเสบอาจทำให้หายใจทางปากและเพิ่มการอุดตันทางเดินหายใจ
โครงสร้างกะโหลกใบหน้าและคอ
คางเล็ก คอสั้น หรือโครงสร้างกะโหลกใบหน้าที่มีส่วน อาจทำให้ทางเดินหายใจแคบตั้งแต่แรก
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์
ควรมารับการประเมินเมื่อใด
หากมีอาการต่อไปนี้ ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูกเพื่อประเมินอย่างเหมาะสม
นอนกรนเสียงดังเป็นประจำ หรือมีคนสังเกตว่าหยุดหายใจขณะหลับ
ง่วงนอนกลางวันมากจนกระทบการทำงานหรือการขับขี่
นอนหลับไม่สดชื่น ปวดศีรษะตอนเช้า หรือสมาธิลดลง
มีความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ หรือเบาหวานที่ควบคุมยาก และสงสัยปัญหาการหลับ
หายใจทางปาก คัดจมูกเรื้อรัง หรือมีปัญหาทอนซิล/อะดีนอยด์
เคยได้รับการวินิจฉัย OSA แต่อาการยังไม่ดีขึ้นหรือ CPAP ใช้ไม่ได้
เส้นทางการตรวจ
จากการประเมิน ENT สู่แผนรักษาที่เหมาะกับคุณ
01 • ประเมินโดยแพทย์ ENT
ทบทวนเสียงกรน การหยุดหายใจ ความง่วง โรคร่วม ยาที่ใช้ และผลตรวจเดิม พร้อมตรวจทางเดินหายใจส่วนบน
02 • ส่องกล้องตามข้อบ่งชี้
ดูโครงสร้างจมูกและคอที่เกี่ยวข้อง การส่องกล้องขณะตื่นไม่ทดแทน sleep test และไม่สามารถตัด OSA ออกได้ด้วยตัวเอง
03 • พิจารณา HST หรือการตรวจในห้องปฏิบัติการ
Home Sleep Test (HST/HSAT) อาจเหมาะกับผู้ใหญ่บางราย แพทย์เลือกตามความเสี่ยงและโรคร่วม หากผลลบ ไม่ชัดเจน หรือข้อมูลไม่เพียงพอ อาจต้องตรวจ polysomnography (PSG) เพิ่มเติม
04 • อ่านผลและเลือกการรักษารายบุคคล
พิจารณาผลตรวจ ความรุนแรง ตำแหน่งที่เกี่ยวข้อง และความต้องการของผู้ป่วย พร้อมนัดติดตามผล
การตรวจแต่ละขั้นเลือกตามความจำเป็น ไม่จำเป็นต้องทำทุกการตรวจในทุกคน
การรักษา
เลือกการรักษาตามผลประเมิน ไม่ใช่ตามเสียงกรนอย่างเดียว
RF เป็นหนึ่งในตัวเลือกสำหรับผู้ที่คัดเลือกแล้ว ไม่ใช่คำตอบสำหรับ OSA ทุกคน
การรักษาจมูกหรือการผ่าตัดตามข้อบ่งชี้
เลือกตามความผิดปกติที่พบ RF จมูกมุ่งลดการอุดตันจากกังหันจมูกโต ไม่ทดแทนการดูแล OSA
ปรับพฤติกรรมและดูแลปัจจัยร่วม
ดูแลน้ำหนัก ท่านอน แอลกอฮอล์ และอาการจมูกตามแพทย์แนะนำ ไม่หยุดยาที่ใช้อยู่เอง
PAP / CPAP และอุปกรณ์ในช่องปาก
แพทย์พิจารณาแรงดันอากาศบวกหรืออุปกรณ์ในช่องปากตามข้อบ่งชี้ ความรุนแรงและความเหมาะสม พร้อมติดตามการใช้
RF soft palate สำหรับผู้ที่เหมาะสม
RF บริเวณเพดานอ่อนต่างจาก RF กังหันจมูก ต้องประเมินตำแหน่งที่เกี่ยวข้องและ OSA ก่อน ไม่รับประกันหายกรนหรือรักษา OSA ได้ทุกคน และอาจต้องรักษาวิธีอื่นร่วม
สอบถามค่าบริการและนัดหมาย
ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับประเภทการตรวจและแนวทางการรักษาที่เหมาะสม สามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมผ่าน LINE Official Account ของคลินิกได้
ก่อนเข้ามาตรวจ
เตรียมข้อมูลให้แพทย์ประเมินได้ตรงจุด
หากง่วงมากจนเสี่ยงหลับขณะขับรถ ควรหลีกเลี่ยงการขับขี่และเข้ารับการประเมิน
นำผล sleep test เดิม รายชื่อยา และข้อมูลการใช้ CPAP หากมี
เล่าอาการที่คนใกล้ตัวสังเกต เช่น หยุดหายใจหรือสะดุ้งตื่น
ติดต่อคลินิกเพื่อเช็กตารางตรวจและรายละเอียดการเตรียมตัว
สอบถามค่าใช้จ่ายการประเมิน ส่องกล้อง HST และการอ่านผลก่อนตัดสินใจ
คำถามที่พบบ่อย
ข้อมูลที่ผู้ป่วยมักถาม
นอนกรนทุกคนเป็น OSA หรือไม่
ไม่ใช่ แต่เสียงกรนอย่างเดียวแยกโรคไม่ได้ หากมีหยุดหายใจหรือความง่วงผิดปกติควรประเมินเพิ่มเติม
ส่องกล้องแล้วต้องตรวจการนอนอีกไหม
ขึ้นกับข้อบ่งชี้ การส่องกล้องดูโครงสร้าง ส่วน sleep test ประเมินการหายใจระหว่างหลับ การส่องกล้องปกติไม่ได้ตัด OSA ออก
HST เหมาะกับทุกคนไหม
ไม่เหมาะกับทุกคน แพทย์พิจารณาในผู้ใหญ่ที่เหมาะสมตามอาการและโรคร่วม เด็กและผู้ที่มีภาวะซับซ้อนอาจต้องเลือกการตรวจอื่น
ถ้า HST ปกติแต่ยังมีอาการต้องทำอย่างไร
กลับไปให้แพทย์ทบทวนอาการและคุณภาพข้อมูล ผลลบ ไม่ชัดเจน หรือข้อมูลไม่เพียงพออาจต้องตรวจ PSG ไม่ควรสรุปเองว่าไม่มี OSA
RF soft palate ต่างจาก RF จมูกอย่างไร
เป็นการรักษาคนละตำแหน่ง: เพดานอ่อนกับกังหันจมูก ต้องเลือกตามปัญหาที่พบ RF ทั้งสองแบบไม่ใช่การรักษา OSA สำหรับทุกคน
RF soft palate ต้องพักฟื้นและติดตามไหม
อาจมีเจ็บ บวม หรือกลืนไม่สบายหลังทำ และมีความเสี่ยงเลือดออกหรือติดเชื้อ แพทย์จะอธิบายความเสี่ยงและการดูแลเฉพาะราย รวมถึงติดตามอาการและประเมินการนอนตามข้อบ่งชี้
มาตรวจต้องเตรียมอะไร และราคาเท่าไร
นำผลตรวจเดิมและรายชื่อยา ติดต่อคลินิกเพื่อเช็กตารางตรวจ ราคาปัจจุบัน และรายการค่าใช้จ่ายที่รวม/ไม่รวม ไม่ควรเลือกหัตถการก่อนตรวจประเมิน
ใครเป็นผู้ตรวจ และเข้ามาตรวจได้วันไหน
ตรวจประเมินนอนกรนและภาวะหยุดหายใจขณะหลับ โดย นายแพทย์พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ วันอังคารและพฤหัสบดี 17:00–19:00 น. • วันเสาร์และอาทิตย์ 09:00–11:30 น. เข้ามาตรวจประเมินได้ตามเวลานี้ นำผลตรวจการนอนเดิมและรายชื่อยามาด้วยหากมี การตรวจเพิ่มเติมและหัตถการขึ้นกับข้อบ่งชี้
แหล่งอ้างอิง
เอกสารและแนวทางที่เกี่ยวข้อง
ข้อมูลด้านล่างอ้างอิงแนวทางและแหล่งความรู้ที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล เพื่อประกอบการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะรายบุคคล
ข้อมูลภาวะหยุดหายใจขณะหลับและการนอนกรน
American Academy of Sleep Medicine (AASM)
ดูแหล่งอ้างอิง (American Academy of Sleep Medicine (AASM))ข้อมูลการนอนกรนสำหรับผู้ป่วย
AAO-HNS / ENThealth
ดูแหล่งอ้างอิง (AAO-HNS / ENThealth)แนวทางและแหล่งความรู้สำหรับผู้ป่วยด้านโสต ศอ นาสิก
American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS)
ดูแหล่งอ้างอิง (American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS))ข้อมูลสุขภาพหู คอ จมูกสำหรับประชาชน
ENThealth (AAO-HNS Foundation)
ดูแหล่งอ้างอิง (ENThealth (AAO-HNS Foundation))
ข้อมูลเพื่อการศึกษา
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือทดแทนการรักษาโดยแพทย์ผู้มีคุณวุฒิ หากมีอาการที่น่ากังวล โปรดปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง
อ่านเพิ่มเติม
หัวข้อที่เกี่ยวข้องภายในคลินิก เพื่อช่วยทำความเข้าใจโรค บริการ และหัตถการ
เริ่มจากประเมินสาเหตุของการนอนกรน
ตรวจประเมินนอนกรนและภาวะหยุดหายใจขณะหลับ โดย นายแพทย์พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ • วันอังคารและพฤหัสบดี 17:00–19:00 น. • วันเสาร์และอาทิตย์ 09:00–11:30 น. • เข้ามาตรวจประเมินได้ตามเวลานี้ นำผลตรวจการนอนเดิมและรายชื่อยามาด้วยหากมี การตรวจเพิ่มเติมและหัตถการขึ้นกับข้อบ่งชี้