อัลตราซาวนด์ไทรอยด์และลำคอ
ประเมินก้อนไทรอยด์ ต่อมน้ำเหลือง และก้อนบริเวณลำคอด้วยอัลตราซาวนด์เมื่อมีข้อบ่งชี้ทางคลินิก
ตรวจทานทางการแพทย์โดยแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
- ผู้เขียน:
- นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
- แพทย์ผู้ตรวจทานเนื้อหา:
- นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
- วันที่ตรวจทาน:
- อัปเดตล่าสุด:
- เวลาอ่านโดยประมาณ: 6 นาที
ภาพรวม
อัลตราซาวนด์ไทรอยด์และลำคอคืออะไร
อัลตราซาวนด์เป็นการตรวจที่ใช้คลื่นเสียงความถี่สูงสร้างภาพโครงสร้างภายใน ไม่ใช้รังสี จึงเหมาะกับการประเมินต่อมไทรอยด์และเนื้อเยื่อบริเวณลำคอ
การตรวจช่วยดูขนาด ลักษณะ และความผิดปกติของก้อนไทรอยด์ ต่อมน้ำเหลือง หรือก้อนใต้ผิวหนังบริเวณลำคอ ผลตรวจใช้ประกอบการซักประวัติ การตรวจร่างกาย และการตัดสินใจว่าจำเป็นต้องติดตาม ตรวจเพิ่มเติม หรือเจาะตรวจ (FNA) หรือไม่
ไม่ใช่ทุกก้อนที่พบจำเป็นต้องทำอัลตราซาวนด์ แพทย์จะพิจารณาจากอาการ การตรวจ และความเหมาะสมของแต่ละราย
อาการ
อาการที่อาจพบ
หลายก้อนในไทรอยด์หรือลำคอไม่มีอาการ และพบจากการตรวจทั่วไป บางรายมีอาการดังนี้
สัมผัสได้ก้อนที่คอหน้า หรือก้อนใต้ขากรรไกร
คอเริ่มโป่งขึ้นโดยไม่มีอาการเจ็บ
เจ็บหรือกดเจ็บบริเวณก้อน (ในบางราย)
เสียงแหบ กลืนลำบาก หรือหายใจลำบาก (เมื่อก้อนมีขนาดใหญ่)
บวมต่อมน้ำเหลืองที่คอ
อาการจากภาวะไทรอยด์ทำงานมากหรือน้อย (ในบางราย)
ไม่มีอาการ แต่พบก้อนจากการตรวจโดยแพทย์หรือภาพถ่ายอื่น
สาเหตุที่เป็นไปได้
สาเหตุของก้อนที่คอ
ก้อนในไทรอยด์หรือลำคอมีได้หลายชนิด การประเมินเพิ่มเติมช่วยแยกแนวทางดูแล
ก้อนต่อมไทรอยด์
ถุงน้ำ (cyst) ก้อนเนื้อ (nodule) หรือการอักเสบของต่อมไทรอยด์ ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่ควรได้รับการประเมิน
ต่อมน้ำเหลืองโต
อาจเกิดจากการติดเชื้อ ภูมิต้านทาน หรือสาเหตุอื่นในบริเวณคอ ขึ้นอยู่กับลักษณะและอาการ
ถุงน้ำหรือก้อนใต้ผิวหนัง
ก้อนที่ตื้นหรือลึกกว่าในชั้นเนื้อเยื่อลำคอ ลักษณะทางอัลตราซาวนด์ช่วยแยกประเภทเบื้องต้น
การอักเสบหรือติดเชื้อ
เช่น ไทรอยด์อักเสบ หรือต่อมน้ำเหลืองอักเสบ อาจมีอาการเจ็บ บวม หรือไข้ร่วมด้วย
โรคภูมิต้านทานต่อตัวเอง
เช่น โรคเกรฟส์หรือไทรอยด์อักเสบแฮชิโมโต อาจมีผลต่อขนาดและลักษณะของต่อมไทรอยด์
เนื้องอกชนิดอื่น
ก้อนบางชนิดต้องการการติดตามหรือการตรวจเพิ่มเติม แพทย์จะอธิบายความหมายของผลตรวจ
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์
ควรมารับการประเมินเมื่อใด
หากมีสิ่งใดต่อไปนี้ ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
สัมผัสได้ก้อนใหม่ที่คอหรือใต้ขากรรไกร
ก้อนโตขึ้นอย่างรวดเร็วภายในระยะเวลาสั้น
เสียงแหบ กลืนลำบาก หรือหายใจลำบากที่เพิ่มขึ้น
เจ็บคอหรือกดเจ็บที่ก้อนอย่างต่อเนื่อง
มีประวัติได้รับการฉายรังสีที่คอ หรือโรคไทรอยด์ในครอบครัว
เคยมีผลอัลตราซาวนด์หรือ FNA และต้องการติดตามผล
การวินิจฉัย
แพทย์ประเมินอย่างไร
เริ่มจากการซักประวัติอาการ ยาที่ใช้ ประวัติครอบครัว และการตรวจคอ รวมถึงการตรวจหู คอ จมูกที่เกี่ยวข้อง
อัลตราซาวนด์ไทรอยด์และลำคอทำเมื่อแพทย์เห็นว่ามีข้อบ่งชี้ เพื่อดูขนาด ตำแหน่ง ขอบ และลักษณะภายในของก้อน ช่วยแยกว่าควรติดตาม ตรวจเลือด หรือเจาะเก็บตัวอย่าง (FNA) หรือไม่
การเจาะตรวจด้วยเข็ม (FNA) อาจพิจารณาเมื่อก้อนมีลักษณะที่ต้องยืนยันเซลล์ ไม่ได้สั่งทุกก้อน การตรวจเลือดไทรอยด์หรือภาพถ่ายอื่น ๆ จะแนะนำเฉพาะเมื่อจำเป็นตามผลตรวจและแนวทางทางการแพทย์
การรักษา
แนวทางการดูแล
การดูแลขึ้นอยู่กับชนิด ขนาด และผลตรวจของก้อน ไม่ใช่ทุกก้อนต้องผ่าตัด
การติดตาม
ก้อนที่ไม่มีอาการรุนแรงและมีลักษณะไม่น่ากังวล อาจติดตามด้วยการตรวจซ้ำตามระยะเวลาที่แพทย์กำหนด
การรักษาภาวะไทรอยด์
หากมีภาวะไทรอยด์ทำงานมากหรือน้อย แพทย์อาจแนะนำยาหรือการดูแลตามสาเหตุ
การเจาะตรวจ FNA
เมื่อมีข้อบ่งชี้ เพื่อดูลักษณะเซลล์และช่วยวางแผนการดูแลต่อไป
การผ่าตัด
อาจพิจารณาเมื่อก้อนมีขนาดใหญ่ กดอัด มีผลตรวจที่ต้องรักษาเฉพาะ หรือตามแนวทางทางการแพทย์ ไม่ใช่ทางเลือกแรกของทุกก้อน
การประสานการดูแล
บางรายอาจต้องปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านต่อมไร้น้ำเหลืองหรือมะเร็งศีรษะและคอ ตามความเหมาะสม
ทำไมต้องราชวิถีคลินิก
ทำไมควรประเมินที่คลินิกหู คอ จมูก
การประเมินก้อนที่คอและไทรอยด์เป็นส่วนหนึ่งของงานโสต ศอ นาสิกวิทยา
แพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก ประเมินก้อนบริเวณศีรษะและคออย่างเป็นระบบ
มีบริการอัลตราซาวนด์ไทรอยด์และลำคอเมื่อมีข้อบ่งชี้
วางแผนการติดตามหรือการตรวจเพิ่มเติมเป็นรายบุคคล
ดูแลตามหลักฐานทางการแพทย์ อธิบายผลตรวจด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย
ประสานการเจาะตรวจ FNA หรือการส่งต่อเมื่อจำเป็น
คำถามที่พบบ่อย
ข้อมูลที่ผู้ป่วยมักถาม
ก้อนไทรอยด์ทุกก้อนเป็นมะเร็งหรือไม่
ไม่ใช่ ก้อนไทรอยด์ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง การประเมินด้วยประวัติ การตรวจ และอัลตราซาวนด์ช่วยแยกว่าควรติดตามหรือตรวจเพิ่มเติมหรือไม่
ต้องอดอาหารก่อนอัลตราซาวนด์หรือไม่
โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องอดอาหารสำหรับอัลตราซาวนด์ไทรอยด์และลำคอ แพทย์หรือเจ้าหน้าที่จะแจ้งหากต้องเตรียมตัวเป็นพิเศษ
อัลตราซาวนด์เจ็บหรือไม่
การตรวจไม่เจ็บ เจลจะทาที่ผิวหนังและใช้หัวตรวจวางบนบริเวณคอ ใช้เวลาประมาณ 15–30 นาที ขึ้นอยู่กับขอบเขตการตรวจ
ต้องทำ FNA ทุกก้อนหรือไม่
ไม่จำเป็น แพทย์จะพิจารณาจากขนาด ลักษณะทางอัลตราซาวนด์ อาการ และแนวทางทางการแพทย์ หากต้องการข้อมูลเรื่อง FNA สามารถอ่านที่หน้าหัตถการ Fine Needle Aspiration
ควรนำอะไรมาในวันนัด
ผลตรวจเดิม ภาพถ่ายรังสี รายการยา และบันทึกขนาดก้อนหากเคยวัดเอง กรุณานัดหมายล่วงหน้า
ผลอัลตราซาวนด์ออกเมื่อไหร่
แพทย์จะอธิบายผลเบื้องต้นหลังตรวจ และสรุปเป็นลายลักษณ์อักษรหรือนัดกลับเพื่ออธิบายรายละเอียดตามความเหมาะสม
เด็กหรือผู้สูงอายุทำได้หรือไม่
ได้ หากมีข้อบ่งชี้ การเตรียมตัวและการอธิบายผลจะปรับตามวัยและความเข้าใจของผู้ป่วย
ต้องนัดหมายล่วงหน้าหรือไม่
แนะนำให้นัดหมายล่วงหน้า โดยเฉพาะการอัลตราซาวนด์และการประเมินก้อนที่คอ
ราชวิถีคลินิก หู คอ จมูก เชียงใหม่ อยู่ที่ไหน
ชั้น 1 โรงแรม MD Boutique, 18 ถนนราชวิถี, เชียงใหม่
มีบริการให้คำปรึกษาภาษาอังกฤษหรือไม่
คลินิกให้บริการผู้ป่วยต่างชาติและสามารถให้คำปรึกษาเป็นภาษาอังกฤษได้ กรุณานำผลตรวจเดิมมาด้วยหากมี
แหล่งอ้างอิง
เอกสารและแนวทางที่เกี่ยวข้อง
ข้อมูลด้านล่างอ้างอิงแนวทางและแหล่งความรู้ที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล เพื่อประกอบการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะรายบุคคล
แนวทางก้อนไทรอยด์และการตรวจชิ้นเนื้อด้วยเข็มเล็ก
American Thyroid Association (ATA)
ดูแหล่งอ้างอิง (American Thyroid Association (ATA))แนวทางและแหล่งความรู้สำหรับผู้ป่วยด้านโสต ศอ นาสิก
American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS)
ดูแหล่งอ้างอิง (American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS))ข้อมูลสุขภาพหู คอ จมูกสำหรับประชาชน
ENThealth (AAO-HNS Foundation)
ดูแหล่งอ้างอิง (ENThealth (AAO-HNS Foundation))
ข้อมูลเพื่อการศึกษา
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือทดแทนการรักษาโดยแพทย์ผู้มีคุณวุฒิ หากมีอาการที่น่ากังวล โปรดปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง
อ่านเพิ่มเติม
หัวข้อที่เกี่ยวข้องภายในคลินิก เพื่อช่วยทำความเข้าใจโรค บริการ และหัตถการ
สนใจตรวจอัลตราซาวนด์ไทรอยด์หรือก้อนที่คอ
ติดต่อคลินิกเพื่อนัดหมายหรือสอบถามข้อมูลเบื้องต้น แพทย์จะประเมินอาการและแนะนำขั้นตอนที่เหมาะสม