ปวดหน้าผาก ปวดแก้ม หรือปวดรอบตา แบบนี้คือไซนัสหรือไม่?

โพรงไซนัสอยู่บริเวณหน้าผาก แก้ม และรอบดวงตา จึงเป็นเรื่องเข้าใจได้ที่ผู้ป่วยและสื่อทั่วไปจะเชื่อมโยงอาการปวดในบริเวณเหล่านี้กับคำว่า “ไซนัส”

นอกจากนี้ ชื่อยาและโฆษณาเกี่ยวกับ “ยาแก้ไซนัส” ยังทำให้คำนี้กลายเป็นภาษาร่วมสำหรับอาการคัดแน่น ปวดกดใบหน้า หรือรู้สึกหนักศีรษะ โดยยังไม่ได้แยกสาเหตุจริง

แต่ “เรียกว่าไซนัส” กับ “ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นไซนัสอักเสบ” ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

ได้ อาการปวดรอบตา ปวดขมับ ปวดหน้าผาก หรือรู้สึกกดที่ใบหน้าบางรูปแบบอาจสัมพันธ์กับไมเกรนหรืออาการปวดศีรษะชนิดอื่น

ไมเกรนบางรายอาจมีอาการคล้ายคัดจมูก น้ำตาไหล หรือแพ้แสงร่วมด้วย ทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นไซนัสได้ง่าย โดยเฉพาะเมื่อไม่มีน้ำมูกติดเชื้อชัดเจน

นอกจากไมเกรนแล้ว สาเหตุอื่นที่อาจทำให้ปวดใบหน้าได้แก่ ปวดจากฟันหรือเหงือก กล้ามเนื้อขากรรไกร ความตึงเครียดของศีรษะและคอ หรือปัญหาเยื่อบุจมูกจากภูมิแพ้ที่ทำให้รู้สึกกดแน่นโดยไม่มีไซนัสอักเสบติดเชื้อ

ตำแหน่งที่ปวดเป็นจุดเริ่มต้นที่มีประโยชน์ แต่แพทย์จะถามต่อถึงลักษณะอาการ ระยะเวลา สิ่งที่ทำให้อาการดีขึ้นหรือแย่ลง และอาการร่วมทางจมูก ตา ฟัน หรือระบบประสาท

การตรวจอาจรวมการดูโพรงจมูกเบื้องต้น และเมื่อมีข้อบ่งชี้ อาจพิจารณาการส่องกล้องจมูกเพื่อดูเยื่อบุ ทางระบายไซนัส และโครงสร้างที่เกี่ยวข้อง

เป้าหมายคือแยกกลุ่มอาการที่เข้ากับไซนัสอักเสบ จากอาการปวดใบหน้าที่เกิดจากสาเหตุอื่น เพื่อไม่ให้การดูแลจำกัดอยู่เพียงการทานยาแก้ไซนัสซ้ำ ๆ โดยยังไม่ทราบสาเหตุ

การส่องกล้องจมูกไม่ใช่ขั้นตอนแรกของอาการปวดใบหน้าทุกคน แต่มีประโยชน์เมื่อประวัติและการตรวจบ่งชี้ว่าต้องเห็นเยื่อบุและทางระบายในโพรงจมูกให้ชัดขึ้น

แพทย์อาจพิจารณาเมื่ออาการเข้าได้กับไซนัสอักเสบแต่ยังไม่ตอบสนองตามคาด เมื่อมีอาการจมูกเรื้อรังร่วมด้วย เมื่อสงสัยติ่งเนื้อหรือโครงสร้างที่อุดกั้น หรือเมื่อต้องการข้อมูลก่อนวางแผนตรวจเพิ่มเติม

การตรวจในโพรงจมูกช่วยตอบคำถามว่า “มีหลักฐานของโรคในจมูกหรือไซนัสหรือไม่” มากกว่าการเดาจากตำแหน่งปวดเพียงอย่างเดียว

อาการเหล่านี้ไม่ได้วินิจฉัยโรคให้ทันที แต่เป็นสัญญาณว่าควรได้รับการประเมินโดยเร็วเพื่อความปลอดภัย