ผ่าตัดแก้ผนังกั้นจมูกคด (Septoplasty)
หัตถการปรับโครงสร้างผนังกั้นจมูกเพื่อลดการอุดตันทางจมูกเมื่อมีข้อบ่งชี้ทางคลินิก
ตรวจทานทางการแพทย์โดยแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
- ผู้เขียน:
- นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
- แพทย์ผู้ตรวจทานเนื้อหา:
- นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
- วันที่ตรวจทาน:
- อัปเดตล่าสุด:
- เวลาอ่านโดยประมาณ: 6 นาที
ภาพรวม
Septoplasty คืออะไร
Septoplasty เป็นหัตถการปรับโครงสร้างผนังกั้นจมูก (nasal septum) ซึ่งเป็นแผ่นกระดูกและกระดูกอ่อนคั่นกลางโพรงจมูก เมื่อผนังกั้นจมูกคดหรือโค้งมาก อาจทำให้ช่องหายใจด้านหนึ่งหรือทั้งสองด้านแคบลง การผ่าตัดมักทำผ่านรูจมูก ไม่มีแผลที่ด้านนอกจมูก แพทย์จะจัดตำแหน่งหรือตัดส่วนที่โค้งออกเพื่อให้ช่องหายใจกว้างขึ้น อาจทำร่วมกับหัตถการอื่น เช่น ลดขนาดโพรงจมูก (turbinoplasty) เมื่อจำเป็น ไม่ใช่ทุกคนที่มีผนังกั้นจมูกคดจำเป็นต้องผ่าตัด แพทย์จะพิจารณาจากอาการ การตรวจ การส่องกล้อง และการรักษาแบบไม่ผ่าตัดก่อน ผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละรายและไม่มีการรับประกันว่าจมู่จะโล่งสนิท
ข้อบ่งชี้
เมื่อใดอาจพิจารณา Septoplasty
หัตถการมักพิจารณาเมื่อผนังกั้นจมูกเป็นสาเหตุหลักของอาการ และการรักษาแบบไม่ผ่าตัดไม่เพียงพอ
จมูกอุดตันเรื้อรัง
หายใจทางจมูกลำบากเป็นประจำ โดยเฉพาะด้านที่ผนังกั้นจมูกโค้งเข้าไปในช่องหายใจ
ผนังกั้นจมูกคดชัดเจน
การตรวจหรือส่องกล้องพบว่าผนังกั้นจมูกโค้งหรือคดเป็นสาเหตุหลักของการอุดตัน
การรักษาเบื้องต้นไม่เพียงพอ
ใช้ยา การล้างจมูก หรือการจัดการภูมิแพ้แล้ว แต่อาการอุดตันจากโครงสร้างยังคงอยู่
นอนกรนหรือหายใจทางปาก
เมื่อการอุดตันทางจมูกจากผนังกั้นจมูกมีส่วนทำให้นอนกรนหรือหายใจทางปากเรื้อรัง
เตรียมผ่าตัดไซนัส
ในบางราย septoplasty เป็นส่วนหนึ่งของการผ่าตัดไซนัสเพื่อเปิดทางเข้า (ตามแนวทางของศัลยแพทย์)
ภาวะแทรกซ้อนจากการชน
ผนังกั้นจมูกคดหรือเยื่อบวมหลังการบาดเจ็บที่ทำให้หายใจลำบาก ตามการประเมินของแพทย์
ผู้ที่เหมาะสม
ใครอาจเหมาะกับหัตถการนี้
การตัดสินใจขึ้นอยู่กับอาการ โครงสร้างจมูก สุขภาพโดยรวม และการรักษาเดิม ไม่ใช่ทุกผนังกั้นจมูกคดที่ต้องผ่าตัด
ผู้ที่มีจมูกอุดตันเรื้อรังและการตรวจชี้ว่าผนังกั้นจมูกมีส่วนสำคัญ
ผู้ที่ได้ลองการรักษาแบบไม่ผ่าตัดอย่างเหมาะสมแล้ว แต่อาการยังกระทบการนอนหรือชีวิตประจำวัน
ผู้ที่เข้าใจเป้าหมายของการผ่าตัด คือการปรับโครงสร้าง ไม่ใช่การรับประกันผลลัพธ์
ผู้ที่ไม่มีภาวะที่เพิ่มความเสี่ยงจากการผ่าตัดโดยไม่จำเป็น ตามการประเมินของแพทย์
อาจไม่เหมาะหากอาการหลักมาจากภูมิแพ้ โพรงจมูกโต หรือไซนัสอักเสบเพียงอย่างเดียว โดยไม่มีส่วนของผนังกั้นจมูก
เด็กหรือผู้สูงอายุอาจต้องได้รับการประเมินเพิ่มเติม แพทย์จะพิจารณาเป็นรายบุคคล
ขั้นตอน
หัตถการทำอย่างไร
รายละเอียดขึ้นอยู่กับความรุนแรงและแผนการผ่าตัดของแพทย์ ขั้นตอนทั่วไปมีดังนี้
การประเมินก่อนผ่าตัด
ซักประวัติ ตรวจจมูก ส่องกล้อง และอาจมีภาพถ่าย CT เมื่อจำเป็น แพทย์อธิบายแผน ความเสี่ยง และการเตรียมตัว
การดมยาสลบ
มักใช้การดมยาสลบทั่วไปหรือเฉพาะที่ตามความเหมาะสม แพทย์จะแจ้งให้งดอาหารและยาบางชนิดก่อนผ่าตัด
การเข้าถึงผ่านรูจมูก
แพทย์ทำรอยผ่านภายในโพรงจมูก ไม่มีแผลด้านนอก ยกเยื่อบุผนังกั้นจมูกและปรับกระดูก/กระดูกอ่อนที่โค้ง
การปรับโครงสร้าง
ตัดหรือจัดตำแหน่งส่วนที่โค้ง อาจใช้เย็บหรือวัสดุสนับสนุนชั่วคราว บางรายอาจทำ turbinate reduction ร่วมด้วย
หลังผ่าตัดทันที
อาจใส่สำลีหรือ splint ในจมูกชั่วคราว ผู้ป่วยพักฟื้นในห้องพักสั้น ๆ หรือนอนโรงพยาบาลขึ้นอยู่กับแผนการรักษา
ผลลัพธ์และการฟื้นตัว
ผลประโยชน์ ความเสี่ยง และการฟื้นตัว
ข้อมูลด้านล่างเป็นแนวทางทั่วไป แพทย์จะอธิบายรายละเอียดตามแผนการรักษาของแต่ละราย
ผลประโยชน์ที่อาจได้รับ: การหายใจทางจมูกอาจดีขึ้นเมื่อการอุดตันมาจากผนังกั้นจมูกคด ผลลัพธ์แตกต่างกันและอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงเดือนในการฟื้นตัวเต็มที่
อาการอาจไม่หายทั้งหมดหากมีสาเหตุร่วม เช่น ภูมิแพ้จมูก โพรงจมูกโต หรือไซนัสอักเสบ
ความเสี่ยงที่อาจพบ: เลือดออก การอักเสบ แผลในจมูก crusting หรือการติดเชื้อ (พบได้ไม่บ่อย)
ความเสี่ยงที่พบได้ไม่บ่อย: รูพรุนผนังกั้นจมูก (septal perforation) การเปลี่ยนแปลงรูปร่างจมูกด้านนอก หรืออาการอุดตันคงอยู่
ความเสี่ยงจากการดมยาสลบ: แพทย์ดมยาสลบจะประเมินและอธิบายก่อนผ่าตัด
การฟื้นตัว: พักผ่อน หลีกเลี่ยมการออกแรงหนักช่วงแรก ใช้ยาตามแพทย์สั่ง และล้างจมูกด้วยน้ำเกลือตามคำแนะนำ
การนัดติดตาม: มาพบแพทย์เพื่อเอาสำลีหรือ splint ออกและตรวจการฟื้นตัวตามกำหนด
คำถามที่พบบ่อย
ข้อมูลที่ผู้ป่วยมักถาม
Septoplasty กับ Rhinoplasty ต่างกันอย่างไร
Septoplasty มุ่งปรับโครงสร้างภายในผนังกั้นจมูกเพื่อการหายใจ Rhinoplasty เน้นรูปร่างจมูกด้านนอก บางครั้งทำร่วมกันได้ แพทย์จะอธิบายตามแผนการรักษา
ต้องนอนโรงพยาบาลกี่วัน
หลายรายกลับบ้านในวันเดียวกัน บางรายอาจพักค้างคืน ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของหัตถการและสุขภาพของผู้ป่วย
จมูกจะบวมหรือมีรอยช้ำหรือไม่
อาจมีความอุดตันจากสำลีหรือ swelling ภายใน รอยช้ำด้านนอกพบได้ไม่บ่อยใน septoplasty ล้วน ๆ แพทย์จะอธิบายสิ่งที่คาดหวัง
ใช้เวลาฟื้นตัวนานแค่ไหน
การหายใจอาจค่อย ๆ ดีขึ้นหลังเอาสำลีออก การฟื้นตัวเต็มที่อาจใช้หลายสัปดาห์ถึงไม่กี่เดือน ขึ้นอยู่กับแต่ละราย
ผ่าตัดแล้วจมูกจะโล่งถาวรหรือไม่
เป้าหมายคือปรับปรุงการหายใจเมื่อผนังกั้นจมูกเป็นสาเหตุหลัก ไม่มีการรับประกันผลลัพธ์ อาการจากสาเหตุอื่นอาจยังต้องการการดูแลต่อ
แหล่งอ้างอิง
เอกสารและแนวทางที่เกี่ยวข้อง
ข้อมูลด้านล่างอ้างอิงแนวทางและแหล่งความรู้ที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล เพื่อประกอบการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะรายบุคคล
ข้อมูลหัตถการและการเตรียมตัวสำหรับผู้ป่วย
AAO-HNS / ENThealth
ดูแหล่งอ้างอิง (AAO-HNS / ENThealth)แนวทางและแหล่งความรู้สำหรับผู้ป่วยด้านโสต ศอ นาสิก
American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS)
ดูแหล่งอ้างอิง (American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS))ข้อมูลสุขภาพหู คอ จมูกสำหรับประชาชน
ENThealth (AAO-HNS Foundation)
ดูแหล่งอ้างอิง (ENThealth (AAO-HNS Foundation))
ข้อมูลเพื่อการศึกษา
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือทดแทนการรักษาโดยแพทย์ผู้มีคุณวุฒิ หากมีอาการที่น่ากังวล โปรดปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง
อ่านเพิ่มเติม
หัวข้อที่เกี่ยวข้องภายในคลินิก เพื่อช่วยทำความเข้าใจโรค บริการ และหัตถการ
ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
หากมีจมูกอุดตันเรื้อรังหรือสงสัยผนังกั้นจมูกคด สามารถนัดหมายเพื่อรับการประเมินและคำแนะนำที่เหมาะสม