โลโก้ราชวิถีคลินิก หู คอ จมูก เชียงใหม่ราชวิถีคลินิกหู คอ จมูก เชียงใหม่
THEN

ทอนซิลอักเสบ (Tonsillitis)

ภาวะอักเสบของต่อมทอนซิลที่ทำให้เจ็บคอ ไข้ และกลืนเจ็บ

นัดหมายLINE OfficialWhatsApp
แพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก ราชวิถีคลินิก หู คอ จมูก เชียงใหม่

ตรวจทานทางการแพทย์โดยแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก

ผู้เขียน:
นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
แพทย์ผู้ตรวจทานเนื้อหา:
นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
ดูประวัติแพทย์
  • วันที่ตรวจทาน:
  • อัปเดตล่าสุด:
  • เวลาอ่านโดยประมาณ: 5 นาที

ภาพรวม

ทอนซิลอักเสบคืออะไร

ทอนซิลอักเสบคือการอักเสบของต่อมทอนซิลซึ่งอยู่สองข้างของลำคอ เกิดได้จากเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย ผู้ป่วยมักมีเจ็บคอ กลืนเจ็บ และมีไข้ การประเมินโดยแพทย์มีความสำคัญเพื่อแยกสาเหตุที่อาจต้องใช้ยาปฏิชีวนะ และเพื่อเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน เช่น ฝีรอบทอนซิล

อาการ

อาการที่พบได้

อาการอาจรุนแรงต่างกันตามชนิดของเชื้อและอายุของผู้ป่วย

  • เจ็บคอมาก โดยเฉพาะเวลากลืน

  • ไข้ หนาวสั่น หรืออ่อนเพลีย

  • ต่อมทอนซิลบวม แดง หรือมีคราบขาว/หนอง

  • เสียงเปลี่ยน พูดอู้อี้ หรือเสียงขึ้นจมูก

  • ต่อมน้ำเหลืองที่คอโตและกดเจ็บ

  • กลิ่นปากหรือรสชาติผิดปกติในปาก

  • ปวดหูร่วมแม้ไม่มีการติดเชื้อในหู

สาเหตุที่เป็นไปได้

ทำไมทอนซิลจึงอักเสบ

ทั้งเชื้อโรคและปัจจัยแวดล้อมมีส่วนทำให้เกิดการอักเสบได้

  • การติดเชื้อไวรัส

    เป็นสาเหตุที่พบบ่อย เช่น ไวรัสหวัด ไข้หวัดใหญ่ หรือไวรัสทางเดินหายใจอื่น

  • การติดเชื้อแบคทีเรีย

    เช่น สเตรปโทคอคคัสกลุ่มเอ ซึ่งอาจทำให้มีไข้สูงและเจ็บคอมาก

  • การสัมผัสใกล้ชิด

    การใช้ของร่วมกันหรืออยู่ใกล้ผู้ติดเชื้อเพิ่มโอกาสรับเชื้อผ่านละอองฝอย

  • ภูมิคุ้มกันอ่อนแอชั่วคราว

    การพักผ่อนน้อยหรือป่วยร่วมอาจทำให้ร่างกายไวต่อการติดเชื้อมากขึ้น

  • สารระคายคอ

    ควันบุหรี่ ฝุ่น และมลพิษอาจทำให้เยื่อบุคอระคายและซ้ำเติมอาการ

  • ภาวะทอนซิลอักเสบซ้ำ

    ผู้ที่มีประวัติเป็นซ้ำอาจมีความเสี่ยงเกิดตอนกำเริบในอนาคต

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูกเมื่อใด

บางอาการอาจบ่งชี้ภาวะรุนแรงและต้องรับการดูแลทางการแพทย์เร็วขึ้น

  • เจ็บคอรุนแรงมากขึ้นหรือไม่ดีขึ้นภายใน 3-5 วัน

  • กลืนน้ำลายไม่ได้ น้ำลายไหล หรือกินดื่มได้น้อยจนเสี่ยงขาดน้ำ

  • อ้าปากได้น้อย เจ็บคอข้างเดียวมาก หรือสงสัยฝีรอบทอนซิล

  • หายใจลำบาก เสียงหายใจดังผิดปกติ หรือมีคอบวม

  • ไข้สูงต่อเนื่อง หรือมีอาการซึมมาก

  • ทอนซิลอักเสบเป็นซ้ำบ่อยจนกระทบการเรียนหรือการทำงาน

  • มีโรคประจำตัวที่เพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน

การวินิจฉัย

แพทย์วินิจฉัยอย่างไร

แพทย์จะซักประวัติ ตรวจช่องปากและลำคอ รวมถึงคลำต่อมน้ำเหลืองที่คอ ในบางรายอาจตรวจหาเชื้อสเตรปอย่างรวดเร็วหรือเพาะเชื้อจากคอเพื่อช่วยยืนยันสาเหตุ การประเมินนี้ช่วยตัดสินใจการรักษาที่เหมาะสมและลดการใช้ยาปฏิชีวนะเกินจำเป็น

การรักษา

แนวทางการรักษา

การรักษาขึ้นกับสาเหตุ ความรุนแรง และความถี่ของการเป็นซ้ำ

  • การรักษาประคับประคอง

    เช่น ยาลดไข้ ยาบรรเทาปวด การดื่มน้ำ และการพักผ่อนเพื่อลดอาการเจ็บคอ

  • ยาปฏิชีวนะเมื่อมีข้อบ่งชี้

    แพทย์พิจารณาในรายที่สงสัยหรือยืนยันการติดเชื้อแบคทีเรีย

  • เฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน

    หากสงสัยฝีรอบทอนซิลหรือภาวะอุดกั้นทางเดินหายใจ อาจต้องรักษาเพิ่มเติมเฉพาะทาง

  • การผ่าตัดทอนซิลในบางราย

    พิจารณาเมื่อเป็นทอนซิลอักเสบซ้ำบ่อยหรือมีภาวะแทรกซ้อนตามดุลยพินิจแพทย์

การดูแลตัวเอง

สิ่งที่ทำได้ที่บ้าน

การดูแลที่เหมาะสมช่วยลดอาการและลดโอกาสแพร่เชื้อ

  • พักผ่อนและดื่มน้ำอุ่นให้เพียงพอ

  • เลือกอาหารอ่อน กลืนง่าย และหลีกเลี่ยงอาหารเผ็ดจัด

  • หลีกเลี่ยงควันบุหรี่และสารระคายคอ

  • ล้างมือบ่อย และแยกของใช้ส่วนตัวช่วงมีอาการ

  • รับประทานยาตามคำแนะนำแพทย์อย่างครบถ้วน

การป้องกัน

ลดความเสี่ยงทอนซิลอักเสบ

สุขอนามัยที่ดีช่วยลดโอกาสติดเชื้อในลำคอได้

  • ล้างมือสม่ำเสมอ โดยเฉพาะก่อนกินอาหาร

  • หลีกเลี่ยงใช้แก้วน้ำ ช้อน หรือของใช้ร่วมกับผู้อื่น

  • สวมหน้ากากเมื่อมีอาการทางเดินหายใจหรือต้องอยู่ในที่แออัด

  • พักผ่อนให้เพียงพอและดูแลสุขภาพทั่วไป

คำถามที่พบบ่อย

คำถามเกี่ยวกับทอนซิลอักเสบ

คำถามที่ผู้ป่วยมักสอบถามเรื่องการรักษาและการป้องกันการเป็นซ้ำ

ทอนซิลอักเสบติดต่อได้หรือไม่

หากเกิดจากการติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียสามารถติดต่อได้ โดยเฉพาะช่วงมีไข้หรือเจ็บคอมาก

จำเป็นต้องตัดทอนซิลทุกคนหรือไม่

ไม่จำเป็น การผ่าตัดพิจารณาเป็นรายบุคคล เช่น เป็นซ้ำบ่อยหรือมีภาวะแทรกซ้อน

ทอนซิลมีคราบขาวแปลว่าติดเชื้อแบคทีเรียเสมอหรือไม่

ไม่เสมอไป ไวรัสบางชนิดก็ทำให้มีคราบได้ จึงควรประเมินร่วมกับอาการและผลตรวจ

ถ้าอาการดีขึ้นแล้วหยุดยาปฏิชีวนะได้ไหม

ไม่ควรหยุดเอง ควรใช้ยาตามแผนที่แพทย์กำหนดเพื่อลดโอกาสกำเริบและดื้อยา

ทอนซิลอักเสบทำให้กลืนลำบากมากควรทำอย่างไร

หากกินน้ำไม่ได้ น้ำลายไหล หรือหายใจลำบาก ควรพบแพทย์ฉุกเฉินทันที

แหล่งอ้างอิง

เอกสารและแนวทางที่เกี่ยวข้อง

ข้อมูลด้านล่างอ้างอิงแนวทางและแหล่งความรู้ที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล เพื่อประกอบการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะรายบุคคล

ข้อมูลเพื่อการศึกษา

ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์

ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือทดแทนการรักษาโดยแพทย์ผู้มีคุณวุฒิ หากมีอาการที่น่ากังวล โปรดปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

อ่านเพิ่มเติม

หัวข้อที่เกี่ยวข้องภายในคลินิก เพื่อช่วยทำความเข้าใจโรค บริการ และหัตถการ

เจ็บคอมากหรือทอนซิลอักเสบซ้ำ?

ตรวจประเมินกับแพทย์หู คอ จมูกเพื่อหาสาเหตุและวางแผนดูแลที่เหมาะสมกับคุณ

นัดหมายLINE OfficialWhatsApp